Avustralya’daki yangınlarda sadece bitki örtüsü değil, başka canlılar da yandı. 480 milyon hayvan yangında can verdi. | Av Doğa & Oltacı Dergisi TV
SON DAKİKA

Avustralya’daki yangınlarda sadece bitki örtüsü değil, başka canlılar da yandı. 480 milyon hayvan yangında can verdi.

Bu biyografi 23 Ocak 2020 - 16:34 'de eklendi ve 178 views kez görüntülendi.

Avustralya’daki yangınlarda sadece bitki örtüsü değil, başka canlılar da yandı. 480 milyon hayvan yangında can verdi. Banu Güven DW Türkçe için yazdı.

default

Yeni yılın ilk günlerinde insanlar yine hayvanlardan rol çalmakta.

ABD Başkanı Donald Trump gitti, İran’ın Ortadoğu ve Körfez’deki nüfuz savaşının en etkili ismini Kasım Süleymani’yi öldürttü. Herkes, yüreği ağzında, bölgede savaş çıkar mı, bunu tartışmakta haliyle. Bu bildiğiniz savaş ilanı çünkü. Aciliyet arzeden bu konu nedeniyle dünyanın başka bir yerinde son bulan yarım milyar candan söz eden ise olmadı. Avustralya’daki orman yangınlarında öldüğü açıklanan hayvanlardan söz ediyorum. Ne yalan söyleyeyeyim, ben de suikast haberi gelince iki konu arasında gittim, geldim. Dönüp dolaştım, hayvanlardan yana karar verdim. Onları yazacağım.

Sydney Üniversitesi’ndeki çevre bilimcilerin hesaplarına göre, ülkenin güneydoğusunda 60 bin kilometrekarelik alanı etkileyen yangında 480 milyon kadar yabani hayvan alevler, duman ya da yüksek ısıdan can verdi. Gözünüzde canlandıramazsınız diye rakamla da yazayım: 480.000.000! Bu rakamın içinde böcekler, yarasalar, kurbağalar yok. Çevre bilimciler bu tahmini 2007’den çıkarılan envanterlere göre yaptılar. Yani toplamda can veren hayvan sayısı bundan da yüksek olabilir.

Gazeteci Banu Güven

Gazeteci Banu Güven

Bu hayvanlar arasında elbette kangurular var. Sonra zaten nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan koalalar. Avustralya Çevre Bakanı Sussan Ley, ülkedeki koala nüfusunun yüzde 30’unun bu yangında can verdiğini açıkladı. Bu aşağı yukarı 8 bin 500 koala demek.

Yangın yeryüzünün en nadir görülen kuşları arasında yer alan bir papağan türünü de etkiledi.  Western Ground Parrot’tan yeryüzünde zaten hepi topu 150 birey kaldığı tahmin ediliyordu. Alevlerden kaçamayan bir tür de Kangaroo Island Dunnart diye bilinen bir keseli fare türü. Son 200 yılda 34 türün yeryüzünden silinmesine sahne olan Avustralya’da bu yangın hayvanlar açısından tükenişi hızlandıran bir sonuç doğurdu. Soykırım gibi.

Salondaki kanguru

Yangından kurtulan hayvanlar için hayatta kalmak da kolay değil çünkü. Yaşam alanları, barındıkları, beslendikleri alanlar tahrip oldu. Bir videoda yüzlerce kanguru yayılmakta olan alevlerden kurtulmak için bir tepeye doğru kaçıyordu. O tepede ne bulup yiyecekler, orası meçhul.

Bugüne kadar hep “Yaban hayatı süren hayvanları beslemeyin” diyen uzmanlar, bu yüzden şimdi Avustralyalıları hayvanlara gıda sağlamaya çağırıyor. Bazı Avustralyalılar elinden geleni yapıyor. Salonuna kanguru alan da var, evini yedi kişilik bir koala grubuna açan da.

Peki iklim değişikliği yangınları nasıl körükledi? Avustralya’da sıcaklığın geçen yılın ortalamalarının iki derece üzerinde kaydedildiği günler var. Gittikçe artan sıcaklıklar, havayı ve bitki örtüsünü kurutuyor, ısı değişiklikleriyle daha kuvvetli rüzgarlar oluşuyor ve yangınlar daha kolay başlayıp, daha hızlı yayılabiliyor. Ne var ki, ekonomik endişelerle kömür madenlerini iklim değişikliğiyle mücadeleye yeğleyen Avustralya Başbakanı Scott Morrison, bu korelasyonu reddediyor.  Yangınlar başladığında Hawaii’ye tatile gittiği için de eleştirilen Morrison’a halkın verdiği cevaplardan biri şöyle: “Senin iklim krizin benim evimi yaktı.” Ama adam oralı değil; derdi hâlâ dünyanın en büyük kömür madenini Avustralya’da kurabilmek, mevcut olanları koruyabilmek. Madenler için yerlilerin topraklarına Avustralya’da da göz dikilmiş durumda tabii.

Avusturalya Başbakanı, bir taraftan “İklim değişikliğiyle mücadeleye önem veriyoruz” dese de, rakamlar yalan söylemiyor. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Avustralya karbon salımını azaltmak konusunda hedeflerinin çok gerisinde, bu gidişle 2030’da da daha iyi bir yerde olmayacak.

Avustralya’ya ilişkin bu tartışma sizi neden mi ilgilendirmeli? Avustralya dünyada karbon salımının yüzde 90’undan sorumlu 57 ülkeden biri de, o yüzden. Yani yerkürenin neresinde yaşıyor olursanız olun, Eylül’de Brezilya’yı, şimdi de Avustralya’yı kavuran yangınlar sizin ve çocuklarınızın hayatını etkileyecek.

Yanarak can veren maymunlar

Avustralya’da bunlar olurken, dünyanın başka bir noktasında, Almanya Krefeld’deki hayvanat bahçesinde maymun, goril ve şempanzelerin yaşadığı bölümde yangın çıktı. İnsanların gidip yaşam alanlarından kopardıkları hayvanlar yılbaşı gecesi çıkan bir yangında can verdi. Beş kişilik bir orangutan ailesi, iki goril, bir şempanze, başka maymunlarla beraber esir tutuldukları yerde öldü. Yangından sadece iki şempanze kurtulabildi.

Avustralya’da milyonlarca canlı, Krefeld’de bu hayvancıklar yangına teslim olurken Almanya başta olmak üzere dünyanın dört bir yanında yeni yıl havai fişeklerle kutlanıyordu. Dışarıdaki hayvanlar nerelere kaçıştı bilmiyorum, ama bizim ailenin köpek fertlerinden Zıpzıp evin içinde bulamayacağımız yerlere saklandı. Ertesi gün de sokağa çıkamadı korkudan. Almanya’da 2020 kutlamasında havai fişeklere harcanacak para 133 milyon euro olarak tahmin edilmişti.

O havai fişekler havada büyük gürültüyle peş peşe patlarken, insan türü kendine hazırladığı sona bir yıl daha yaklaştı. İnsanlık daha çok savaş yaşayıp atlatacak belli, ama bu gidişle kendi de dahil olmak üzere, elleriyle hızlandırdığı iklim değişikliğini ve ekolojik yıkımı atlatabilecek canlı olmayacak.

Banu Güven

© Deutsche Welle Türkçe

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Türkiye’de ilk defa bir yaban hayvanı ölüsüne kriminal inceleme yapıldı

Türkiye’de ilk defa bir yaban hayvanın ölüsü üzerinde kriminal inceleme yapıldı. Jandarma Genel Komutanlığı Kriminal Daire Başkanlığı ekiplerince Seydikemer-Antalya karayolu üzerinde çenesi parçalanmış halde ölü bulunan vaşak üzerinde yapılan kriminal incelemede, hayvanın araç çarpması sonucu öldüğü, öncesinde de ateşli silahla vurulduğu belirlendi. Türkiye'de yaban hayatı üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nden Dr. Yasin İlemin, Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Fethiye Şefliği ve Jandarma Genel Komutanlığı Kriminal Daire Başkanlığı ekipleri iş birliğiyle, Türkiye'de ilk defa bir yaban hayvanın ölüsü üzerinde kriminal inceleme gerçekleştirildi. Dr. Yasin İlemin, Seydikemer-Antalya karayolunda …

Tarım ve Orman Bakanlığı destek verdi! Seri üretime geçiliyor!

Malatya'da kayısı çekirdeğinden toz ve yaş olarak üretilen kahvenin Tarım ve Orman Bakanlığının desteğiyle seri üretiminin yapılması planlanıyor. Dünya kuru kayısı üretiminin büyük kısmının yapıldığı kentte, kayısı çekirdeği ihracatından yıllık ortalama 15 milyon dolarlık gelir elde ediliyor. Coğrafi işaret tescil belgesine sahip Malatya kayısısının çekirdeğinden üretilen kıvamlı ve instant kahve türleriyle bu ürünün katma değerinin artırılması hedefleniyor. Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürü Abdullah Erdoğan, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) Ar-Ge Destek Programı kapsamında 2017 yılında başlattıkları kayısı çekirdeği kahvesi geliştirme projesinin geçen yıl sona e…

Doğanın bağrında, doğayla barışık bir yaşam

Yusuf ve Teslime çifti 35 yıldır, Neolitik çağdan günümüze birçok uygarlığın yaşam alanı olarak seçtiği, kendine özgü benzersiz kaya şekilleri ve 8 bin yıllık prehistorik kaya resimleriyle ünlü Beş Parmak (Latmos) dağlarının gözlerden uzak bir köşesinde yaşıyor. Evlerini, sularını karşılayacakları mini barajı, tandırı, ocağı kendileri yapmış. Evlerinde tek teknolojik alet var ve bir de pilli bir radyo...  Yusuf Bilir, Latmos'un vahşi coğrafyasında doğmuş. Önceki yıl hastalanıncaya kadar, 65 yıl boyunca bu coğrafyadan hiç uzaklaşmamış. 35 yıl önce evlenmeye karar verdiğinde, Teslime hanım ile birlikte kendi yuvalarını, bu gün yaşadıkları evlerini yapmak için omuz omuza çalışmışlar. Yusuf Bilir, her taraf kayalık olsa da, ev y…

Kirlenmesin diye ellerini nehirde yıkamayan kayıp Türkler: Dukhalar

Türkçe'nin bir lehçesini konuşan bu kabilenin adı Dukhalar. Bir başka deyişle ise Tsaatan halkı. 'Kayıp Türkler' olarak da bilinen bu topluluk, avlarını paylaşarak, ormanlardan yemiş toplayarak doğayla uyum içinde yaşıyorlar. Doğaya o kadar saygılılar ki ellerini dahi nehirlerde yıkamıyorlar. Aslında bu tip halklar Asya'nın her yerinde bulunabilir ama Dukhalar'ı diğer göçeme halklardan ayıran en büyük özellikleri; Tibet sığırı, deve, keçi ya da at yerine ren geyiği besiciliği yapmaları ve kurtlarla yaşamaları.2 Dukha halkına 'Tsaatan' denmesinin sebebi de şu: Moğolistan'da Dukhalar'dan başka ren geyiği yetiştiren bir topluluk yok, bu nedenle Moğolcada 'rengeyiği insanı' anlamına gelen 'Tsaatan' diye adlandırılıyorlar.3 Ren geyiğini …

Aralık ve Ocak aylarında toplanıp ormana dikiliyor! Yaban hayatı için çok önemli

Zonguldak'ın'ın Ereğli ilçesinde yetişen ateş dikeni ağacından toplanan meyveler, yaban hayatın desteklenmesi için fidan haline dönüştürülerek ormanlara dikiliyor. Gökçebey Orman Fidan Müdürlüğü ekipleri, Ereğli’de yaygın olarak yetişen ateş dikeni ağacının meyvelerini, fidan olarak yetiştirmek üzere topluyor. Yılın aralık ve ocak aylarında toplanan ateş dikeni meyvelerinin içindeki tohumlar Gökçebey Orman Fidan Müdürlüğü'nde ayrılarak fidan olarak yetiştiriliyor. Ekiplerin ormanlardan topladığı ateş dikeni meyveleri, araçlarla Gökçebey ilçesine götürüldü. Bu yıl hedeflenen 150 bin ateş dikeni fidanı, daha sonra ormanlık alanlara dikilerek yaban hayvanlarının yaşamlarını devam ettirmesi sağlanacak.  Ormancı Şeref…

Gölbaşı Barajı’nın yüzde 90’ı kurudu, çiftçiler endişeli

1 Bursa Ovası'ndaki tarım arazilerinin büyük bir kısmına su kaynağı olan Kestel ilçesindeki Gölbaşı Barajı'nın yüzde 90'ı kurudu.   2 Geçen sene bu zamanlarda barajın suyla dolu olduğunu belirten çiftçiler, çok endişeli olduklarını ve ektikleri sebzeleri sulayacak su  olmadığını söyledi. 3 Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından 1933 yılında tarım arazilerini sulamak için, Bursa'nın Kestel ilçesine yaptırılan Gölbaşı Barajı'nın yüzde 90'ı kurudu.  4 Uludağ ve Katır Dağları'ndan akan sularla beslenen, Gürsu, Kestel, Yıldırım ve Osmangazi ilçesindeki tarım arazilerini sulamak için kullanılan barajda yaşanan kuraklık, bölge çitçilerini endişelendirdi.  5 Kıyıdan, yer yer 100 metrey…

GÜNLÜK HABER AKIŞI

SON DAKİKA HABERLERİ